Quai bị: Không chỉ là “bệnh sưng má”
Tôi nói với Hùng: “Quai bị không chỉ là bệnh trẻ con đâu. Nhiều người lớn vẫn có thể mắc, và đúng là nó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, nhưng không đáng sợ như lời đồn!”
Quai bị là bệnh truyền nhiễm do virus Mumps gây ra, lây qua đường hô hấp. Bệnh thường gây sốt cao, mệt mỏi và đau đầu.
Người mắc bệnh cũng bị sưng đau tuyến mang tai, cảm thấy khó chịu khi nhai hoặc nuốt.
Trong một số trường hợp nặng hơn, quai bị có thể dẫn đến viêm màng não, viêm tụy, hoặc điều mà anh em lo nhất: viêm tinh hoàn. Ở trẻ em, quai bị thường nhẹ và hồi phục hoàn toàn. Tuy nhiên, nam giới sau tuổi dậy thì có nguy cơ gặp biến chứng viêm tinh hoàn cao hơn hẳn.
Viêm tinh hoàn do quai bị: Có đáng sợ như lời đồn?
Tôi giải thích với Hùng: “Sự thật là quai bị có thể gây viêm tinh hoàn (orchitis) ở nam giới sau dậy thì. Nhưng mức độ nghiêm trọng không như anh nghĩ.”
Thực tế cho thấy trong số nam giới trưởng thành mắc quai bị, khoảng 30–50% bị viêm tinh hoàn, dẫn đến giảm chất lượng tinh trùng tạm thời. Chỉ khoảng 10% trường hợp bị teo tinh hoàn một bên, và hiếm khi gây vô sinh hoàn toàn.
Hùng thở phào, nhưng vẫn tò mò: “Vậy virus quai bị làm hại tinh hoàn thế nào, bác sĩ?”
Cơ chế gây hại của virus Mumps
Virus Mumps có thể xâm nhập vào tinh hoàn và phá hủy tế bào sinh tinh. Sự xâm nhập này gây ra sưng đau tinh hoàn dữ dội, thường kèm theo sốt cao.
Virus cũng làm giảm sản xuất tinh trùng tạm thời. Trong một số trường hợp hiếm, virus dẫn đến teo tinh hoàn, ảnh hưởng lâu dài đến khả năng sinh sản.
Hùng gật gù, nhưng vẫn hỏi: “Nếu mắc quai bị, tôi nên làm gì để bảo vệ sức khỏe?”
Làm gì khi mắc quai bị?
Tôi khuyên Hùng: “Nếu anh đang mắc quai bị, anh cần nghỉ ngơi nhiều, uống đủ nước và sử dụng thuốc hạ sốt theo chỉ định của bác sĩ.
Trong trường hợp tinh hoàn sưng đau, anh nên chườm lạnh, nâng đỡ bìu và dùng thuốc chống viêm theo đơn bác sĩ.
Anh cũng cần theo dõi các biến chứng như đau tinh hoàn, sốt cao kéo dài hoặc giảm ham muốn sau khi khỏi bệnh.
Nếu xuất hiện những dấu hiệu như trên, anh phải đi khám bác sĩ nam khoa ngay lập tức.”
Hùng lo lắng: “Vậy làm sao để không mắc quai bị, hoặc nếu mắc rồi thì bảo vệ sức khỏe sinh sản?”
Phòng bệnh hơn chữa bệnh
Tôi nhấn mạnh với Hùng: “Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh.
Anh nên tiêm đủ hai mũi vắc-xin MMR (sởi – quai bị – rubella), vì các nghiên cứu cho thấy vắc-xin giúp giảm 95–98% nguy cơ mắc bệnh và gần như loại bỏ nguy cơ biến chứng.
Anh cũng cần tránh tiếp xúc với người bệnh để giảm nguy cơ lây nhiễm.
Ngoài ra, anh nên duy trì lối sống lành mạnh và bổ sung kẽm, vitamin E, vitamin C để tăng cường sức khỏe.”
Hùng gật đầu, nhưng vẫn muốn biết khi nào thì nên đi khám nam khoa
Khi nào nên đi khám nam khoa?
“Anh nên đi khám nếu thấy mình có những triệu chứng sau:
- Tinh hoàn sưng đau, đỏ, nóng.
- Sốt cao không hạ sau 3 ngày.
- Sau khi khỏi bệnh, thấy tinh hoàn nhỏ lại hoặc giảm ham muốn rõ rệt.”
Để giúp Hùng yên tâm, tôi đề xuất anh đi khám nam khoa để kiểm tra tinh hoàn và phân tích tinh dịch. Tôi cũng khuyên anh duy trì lối sống lành mạnh để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Ba tuần sau, Hùng quay lại với nụ cười tươi: “Bác sĩ ơi, anh khỏi bệnh rồi, không còn đau tinh hoàn. Anh cũng đi khám và mọi thứ bình thường. Giờ anh biết cách chăm sóc sức khỏe tốt hơn, cảm ơn bác sĩ!”
Lời khuyên dành cho bạn qua câu chuyện của Hùng
Nếu bạn đang lo lắng như Hùng, hãy nhớ:
- Quai bị có thể gây viêm tinh hoàn, nhưng hiếm khi dẫn đến vô sinh nếu được xử lý kịp thời.
- Tiêm vắc-xin MMP là cách tốt nhất để phòng bệnh.
- Nếu nghi ngờ về sức khỏe sinh sản sau quai bị, hãy đi khám bác sĩ nam khoa thay vì lo lắng vì tin đồn.
- Sống lành mạnh và kiểm tra sức khỏe định kỳ là chìa khóa để giữ phong độ đỉnh cao.
Đừng để những lời đồn thất thiệt làm bạn hoang mang. Sức khỏe và sự tự tin của bạn xứng đáng được bảo vệ bằng khoa học. Nếu lo lắng, hãy hành động ngay – một buổi khám nam khoa có thể giúp bạn gạt bỏ mọi nghi ngờ!
Bài viết lấy từ trải nghiệm y khoa thực tế của bác sĩ Tang Chí Quyền. Một số thành tựu nổi bật của bác sĩ Tang Chí Quyền:
-
Năm 2021, bác sĩ là người tham gia tuyến đầu phòng chống dịch COVID-19 tại TP.HCM, đóng góp tích cực trong công tác điều trị và hồi sức cho bệnh nhân nặng.
-
1 năm sau đó, bác sĩ hoàn thành chứng chỉ Nội soi chẩn đoán và can thiệp Tiết niệu, chứng chỉ Nam khoa, chứng chỉ Phẫu thuật Nội soi ổ bụng, mở rộng khả năng điều trị ít xâm lấn các bệnh lý đường tiết niệu.