Đi tiểu nhiều lần trong ngày ở đàn ông là bệnh gì? Có nguy hiểm không?

Định nghĩa và phân biệt các kiểu “tiểu nhiều”

Tiểu nhiều (hay tiểu thường xuyên) là đi tiểu trên 8 lần/ngày, nhưng cần phân biệt với các kiểu khác: Đa niệu là lượng nước tiểu > 3L/ngày. Tiểu đêm là thức dậy đi tiểu nhiều lần trong đêm (> 1 lần/đêm). Tiểu lắt nhắt, tiểu gấp là cảm giác muốn đi tiểu cấp bách ngay lập tức dù bàng quang chưa đầy hoặc tiểu són,không tự chủ. Sự khác biệt nằm ở tần suất, lượng nước tiểu và cảm giác mót tiểu, phản ánh các vấn đề khác nhau từ thói quen sinh hoạt, thuốc men đến bệnh lý tiềm ẩn như nhiễm trùng tiểu, tiểu đường, hoặc bệnh thận 

Thế nào là “đi tiểu nhiều lần trong ngày”?

Đi tiểu là cơ chế sinh lý thiết yếu giúp cơ thể đào thải độc tố và cặn bã. Thông thường một người khỏe mạnh sẽ đi tiểu từ 4 đến 8 lần/ngày, tùy theo lượng nước nạp vào, hoạt động thể chất và môi trường sống. 

Vậy nên, nếu bạn đi tiểu nhiều hơn 8 lần/ngày hoặc tiểu đêm trên 2 lần/đêm kèm cảm giác tiểu gấp, tiểu lắt nhắt, tiểu không hết thì đây không phải là hiện tượng sinh lý đơn thuần nếu kéo dài.

Cần phân biệt tiểu nhiều lần và tiểu nhiều thể tích

5 nhóm bệnh lý chính gây đi tiểu nhiều lần ở nam giới

Ba nhóm bệnh lý chính gây đi tiểu nhiều lần ở nam giới bao gồm: Bệnh tuyến tiền liệt (phì đại, viêm, ung thư), nhiễm trùng và sỏi đường tiết niệu (viêm bàng quang, niệu đạo, sỏi), và bệnh lý nội tiết như đái tháo đường, cùng với các tình trạng khác như bàng quang tăng hoạt và hẹp niệu đạo, ảnh hưởng đến chức năng bàng quang và dòng chảy nước tiểu. 

Bệnh lý tuyến tiền liệt, thủ phạm số 1 ở tuổi 40+

Tuyến tiền liệt là một tuyến sinh dục nam, nằm bao quanh niệu đạo. Khi kích thước của tuyến tiền liệt tăng quá mức sẽ dẫn đến sự chèn ép cổ bàng quang và niệu đạo gây cản trở dòng nước tiểu. Bàng quang phải co bóp mạnh hơn để đẩy nước tiểu ra, lâu ngày trở nên nhạy cảm quá mức, dễ kích thích đi tiểu liên tục.

Ở nam giới trên 40 tuổi, tuyến tiền liệt là nguyên nhân hàng đầu gây ra các rối loạn tiểu tiện. Do đó, tuổi càng cao thì khả năng chứa đựng nước tiểu của bàng quang càng suy giảm, kết quả là tăng số lần đi tiểu trong 24 giờ.

Tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt

Tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt là tình trạng tuyến tiền liệt tăng kích thước lành tính, thường gặp ở nam giới trung niên và lớn tuổi. Khi tuyến tăng kích thước, nó có thể chèn ép niệu đạo, gây cản trở dòng nước tiểu và dẫn đến các triệu chứng như tiểu đêm, tiểu nhiều lần, tiểu yếu, tiểu không hết.

Tuyến tiền liệt bao quanh niệu đạo khi bị phì đại có thể gây tắc nghẽn dòng chảy. Thành bàng quang khi đó cũng bị dày lên, gặp khó khăn khi làm trống nước tiểu. Khi mắc bệnh, nam giới nên đi khám càng sớm càng tốt để kiểm soát tình trạng bệnh và cải thiện chứng tiểu đêm.

Việc điều trị tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt phụ thuộc vào mức độ triệu chứng, kích thước tuyến và ảnh hưởng đến chất lượng sống của người bệnh.

Ở giai đoạn nhẹ đến trung bình, điều trị nội khoa bằng thuốc có thể giúp cải thiện triệu chứng và làm chậm tiến triển bệnh.

Khi điều trị nội khoa không còn hiệu quả hoặc xuất hiện biến chứng như bí tiểu, nhiễm trùng tái phát hay ảnh hưởng chức năng thận, can thiệp phẫu thuật sẽ được cân nhắc.

Trong phẫu thuật, tiêu chuẩn vàng kinh điển hiện nay là cắt tuyến tiền liệt qua nội soi niệu đạo (TURP), giúp giải phóng tắc nghẽn và cải thiện dòng tiểu.

Bên cạnh đó, xu hướng điều trị hiện đại là phẫu thuật HoLEP (cắt bướu tuyến tiền liệt bằng laser Holmium), với ưu điểm ít chảy máu, hiệu quả cao và phù hợp với các trường hợp tuyến tiền liệt lớn

Nhiễm trùng đường tiết niệu

Khi vi khuẩn xâm nhập và phát triển trong hệ tiết niệu (thận, niệu quản, bàng quang, niệu đạo), gây đau buốt khi đi tiểu, tiểu rắt, tiểu nhiều lần, tiểu buốt, đau bụng dưới, và có thể có sốt, mệt mỏi nếu lây lên thận.

Các triệu chứng của bệnh phụ thuộc vào phần nào của đường tiết niệu bị nhiễm trùng. Các triệu chứng của nhiễm trùng tiểu đường dưới bao gồm:

• Nóng rát, đau, khó chịu khi đi tiểu.

• Tăng tần suất đi tiểu.

• Nước tiểu có máu.

• Nước tiểu đục và có mùi nồng.

• Đau trực tràng ở nam giới.

Bệnh lý bàng quang và rối loạn niệu chức năng

Nguyên nhân gây tiểu nhiều không phải lúc nào cũng do tuyến tiền liệt, mà có thể đến từ hội chứng bàng quang tăng hoạt (hay gọi là OAB). Đây là tình trạng bàng quang co bóp không đúng thời điểm, thường gây ra cảm giác mắc tiểu đột ngột, cần phải đi tiểu ngay, nếu nhịn tiểu có thể bị són tiểu.

Triệu chứng bệnh bàng quang tăng hoạt:

• Tiểu gấp đột ngột

• Cảm giác mắc tiểu rất khó nhịn

• Són tiểu, tiểu không tự chủ

• Tiểu nhiều cả ngày lẫn đêm

OAB thường gặp ở những người stress kéo dài, làm việc ca đêm, người có rối loạn chuyển hoá hoặc có thay đổi nội tiết tố.

Viêm bàng quang, viêm đường tiết niệu 

Viêm bàng quang là bệnh nhiễm trùng đường tiết niệu cấp do những vi khuẩn trong bàng quang gây nên. Viêm làm niêm mạc bàng quang bị kích thích liên tục.Các triệu chứng thường gặp khi viêm bàng quang:

• Tiểu rắt

• Tiểu buốt

• Tiểu nhiều lần

• Có thể đau tức hạ vị

Ở nam giới, viêm bàng quang không nên xem nhẹ, vì thường liên quan đến bệnh nền phía dưới.

Khi nào cần khám chuyên khoa ngay?

Khi tình trạng đi tiểu nhiều lần trong ngày kéo dài kèm các triệu chứng như: khó chịu hoặc đau khi đi tiểu; tiểu ra máu, nước tiểu đục, tiểu không tự chủ, khó tiểu dù rất buồn tiểu; sốt hoặc ớn lạnh, buồn nôn và nôn, đau thắt lưng, xuất tinh ra máu… Dưới đây là 5 dấu hiệu cần lưu ý:

Đừng chờ đến khi bị bí tiểu cấp mới đi khám. Nếu bạn có dù chỉ 1 trong 5 dấu hiệu sau thì phải đi khám sớm:

• Tiểu đêm ≥ 2 lần mỗi đêm, kéo dài > 1 tháng

• Tiểu gấp, tiểu không kìm được

• Dòng tiểu yếu, tiểu ngắt quãng

• Cảm giác tiểu không hết

• Mệt mỏi, mất ngủ do tiểu đêm

Một số biến chứng nguy hiểm không nên chủ quan

Việc đi tiểu nhiều lần, đặc biệt nếu kéo dài, không chỉ gây bất tiện trong sinh hoạt mà đôi khi còn phản ánh những vấn đề tiềm ẩn của hệ tiết niệu. Nếu chậm trễ trong việc thăm khám và theo dõi, một số biến chứng có thể xảy ra theo thời gian, bao gồm:

• Bí tiểu cấp tính, khiến việc tiểu tiện trở nên khó khăn hoặc không thể thực hiện được

• Nhiễm trùng tiết niệu tái phát do nước tiểu ứ đọng

• Ảnh hưởng chức năng thận khi tình trạng tắc nghẽn kéo dài

• Rối loạn giấc ngủ mãn tính do tiểu đêm nhiều, từ đó có thể tác động bất lợi đến huyết áp và sức khỏe tim mạch

Vì vậy, việc đi khám sớm không phải để lo sợ biến chứng, mà để xác định nguyên nhân và can thiệp kịp thời trước khi những ảnh hưởng này xuất hiện.

Lộ trình chẩn đoán

Để tìm ra chính xác nguyên nhân gây tiểu nhiều lần, bác sĩ không chỉ dựa vào một xét nghiệm đơn lẻ mà sẽ đánh giá tổng thể. Quá trình này thường bắt đầu bằng việc hỏi kỹ triệu chứng, kết hợp với khám lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm cần thiết.

Tùy vào kết quả thăm khám ban đầu, bác sĩ có thể chỉ định thêm một số xét nghiệm chuyên sâu nhằm làm rõ nguyên nhân cụ thể.

• Xét nghiệm nước tiểu: Giúp phát hiện các dấu hiệu bất thường như bạch cầu, vi khuẩn, máu vi thể hoặc đường trong nước tiểu. Trong trường hợp nghi ngờ nhiễm khuẩn đường tiết niệu, bác sĩ có thể yêu cầu cấy nước tiểu để xác định chính xác tác nhân gây bệnh.
• Xét nghiệm máu: Thường được dùng để kiểm tra đường huyết nhằm tầm soát đái tháo đường, đánh giá chức năng thận thông qua các chỉ số như ure và creatinin. Đặc biệt với nam giới lớn tuổi, xét nghiệm này còn giúp kiểm tra tuyến tiền liệt thông qua chỉ số PSA.
• Siêu âm hệ tiết niệu: Đây là phương pháp hình ảnh học an toàn, không xâm lấn, giúp bác sĩ quan sát cấu trúc thận và bàng quang, đồng thời phát hiện các bất thường như sỏi, khối u hoặc lượng nước tiểu còn tồn dư sau khi đi tiểu.
• Đo niệu động học: Kỹ thuật này thường dùng khi nghi ngờ bàng quang co bóp quá mức (tăng hoạt) hoặc có vấn đề về thần kinh. Nó giúp đo lường áp lực trong bàng quang cũng như khả năng chứa đựng và tống nước tiểu của cơ thể.
• Nội soi bàng quang: Trong trường hợp cần quan sát kỹ hơn, bác sĩ sẽ soi trực tiếp vào bên trong niêm mạc bàng quang. Cách này giúp phát hiện những tổn thương nhỏ như viêm, loét, sỏi nhỏ hay khối u mà các máy móc khác có thể bỏ sót.