Khoa học trong y học là gì?
Nói một cách dễ hiểu, khoa học trong y học chính là quan sát – thử nghiệm – kiểm chứng – áp dụng.
- Một loại thuốc trước khi đến tay người bệnh phải trải qua hàng nghìn thử nghiệm, trên động vật, rồi trên hàng chục nghìn người tình nguyện. Chỉ khi chứng minh được hiệu quả, độ an toàn và được nhiều quốc gia công nhận, thuốc đó mới được lưu hành.
- Một phác đồ điều trị, từ đơn giản như uống thuốc hạ sốt, đến phức tạp như ghép thận, đều được xây dựng dựa trên kết quả nghiên cứu, trên bằng chứng thực tế của hàng triệu ca bệnh.
Vậy nên, nghiên cứu khoa học trong y học không phải chuyện lý thuyết xa vời. Nó là quá trình kiểm chứng gian khổ để đảm bảo khi áp dụng vào người bệnh, hiệu quả và an toàn cao nhất có thể.
Khoa học trong y học là quan sát – thử nghiệm – kiểm chứng – áp dụng
Khoa học không phải là gì?
Nhiều người nghĩ khoa học chỉ là sách vở khô cứng. Sai. Sách chỉ là phương tiện ghi lại tri thức. Khoa học thật sự nằm trong phòng cấp cứu, phòng mổ, phòng thí nghiệm, trong từng bệnh nhân hồi phục.
Khoa học không chỉ là sách vở khô cứng, mà còn nằm trong phòng thí nghiệm, phòng mổ
Cũng có người bảo khoa học là “chế”, “chưa toàn diện”. Đúng, khoa học luôn có giới hạn, nhưng chính vì nhận ra giới hạn mà khoa học tiếp tục phát triển. Nhờ vậy mà hôm nay chúng ta có thuốc kháng sinh, có máy thở, có vaccine cứu hàng triệu sinh mạng.
Khi khoa học chưa giải đáp hết – điều đó có ý nghĩa gì?
Có những bệnh, khoa học chưa tìm ra cách chữa khỏi hoàn toàn, ví dụ ung thư hay Alzheimer. Nhưng không có nghĩa là khoa học “vô dụng”. Trái lại, mỗi bước tiến dù nhỏ – kéo dài tuổi thọ thêm 1 năm, giảm đau thêm 1 phần, cải thiện chất lượng sống – đều vô giá đối với người bệnh.
Khoa học không hứa hẹn “thần dược” hay “chữa khỏi tất cả”. Khoa học đi từng bước, cẩn trọng, minh bạch, để từng kết quả đều đáng tin cậy.
Phản khoa học, phi khoa học là gì?
Phản khoa học là đi ngược lại những gì đã được chứng minh. Phi khoa học là những điều chưa hề có kiểm chứng, nhưng được gắn mác “chữa khỏi”, “an toàn tuyệt đối”.
Ví dụ dễ thấy hiện nay:
- Video khuyên bỏ thuốc Tây để “chữa thận bằng chanh muối”.
- Thần thánh hóa lá cây, nước uống, coi đó là “thuốc vạn năng”.
- Tuyên bố “y học hiện đại nuôi bệnh, còn tự nhiên mới chữa khỏi bệnh”.
Những chiêu trò này đánh vào nỗi sợ tác dụng phụ, tâm lý ngại bệnh viện và mong muốn tìm phương pháp đơn giản, rẻ tiền. Người dân nghe theo vì hy vọng mong manh, nhưng cái giá phải trả có thể là tính mạng.
Thay vì nghe theo những lời phi khoa học về sức khỏe, người dân nên tới bệnh viện khi có bệnh trong người
Cẩn thận trước mục đích đằng sau
Không ít kẻ lợi dụng niềm tin vào thiên nhiên để bán sản phẩm, thu tiền, hoặc tạo sức ảnh hưởng cá nhân. Họ thường quy chụp: y khoa đối nghịch thiên nhiên. Thực tế, bác sĩ chưa bao giờ phủ nhận thiên nhiên. Ngược lại, nhiều thuốc men ngày nay được chiết xuất từ thảo dược tự nhiên, sau đó tinh chế, kiểm chứng để đảm bảo an toàn.
Chúng tôi – những người làm y khoa – khi điều trị bệnh nhân, không chỉ kê đơn thuốc. Bên cạnh thuốc, chúng tôi luôn khuyên:
Đó cũng là “tự nhiên”, nhưng được kết hợp trong một kế hoạch điều trị toàn diện, dựa trên bằng chứng khoa học.
Lời kết
Khoa học trong y học là sự thật đã được kiểm chứng bằng máu, mồ hôi và trí tuệ của hàng triệu người. Phản khoa học và phi khoa học là sự đánh tráo, lợi dụng lòng tin để trục lợi.
Bà con hãy tỉnh táo: điều trị bệnh cần toàn diện, dựa vào y khoa chính thống kết hợp lối sống lành mạnh, chứ không phải đặt cược mạng sống vào những “lời hứa chữa bá bệnh”. Tin vào khoa học, tin vào bác sĩ – đó là cách bảo vệ chính mình và người thân.
