Khi Nào Bạn Cần Mổ Sỏi Niệu Quản?

Đôi nét về bác sĩ Hồ Nguyên Trường

Sỏi Niệu Quản Là Gì?

Sỏi niệu quản là những viên sỏi hình thành trong thận hoặc bàng quang, sau đó di chuyển xuống niệu quản – ống dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang. Sỏi có thể gây đau quặn thận, nhiễm trùng, hoặc thậm chí làm hỏng chức năng thận nếu không được xử lý đúng cách.

Khi Nào Cần Phẫu Thuật Sỏi Niệu Quản?

Phẫu thuật không phải lúc nào cũng là lựa chọn đầu tiên. Sỏi nhỏ (dưới 5mm) thường có thể tự đào thải qua đường tiểu với sự hỗ trợ của thuốc và chế độ ăn uống. Tuy nhiên, phẫu thuật được chỉ định trong các trường hợp sau:

• Sỏi quá lớn: Sỏi có kích thước từ 5-8mm trở lên, khó tự đào thải.
• Tắc nghẽn niệu quản: Sỏi gây ứ nước thận, làm tăng nguy cơ tổn thương thận.
• Điều trị nội khoa không hiệu quả: Thuốc giảm đau hoặc thuốc giãn cơ trơn không giúp sỏi di chuyển hoặc kiểm soát cơn đau.
• Nhiễm trùng đường tiết niệu: Sỏi gây viêm thận bể thận cấp hoặc nhiễm trùng nặng, cần xử trí ngay.

Bạn cần đến bệnh viện ngay lập tức nếu gặp các triệu chứng sau:

• Sốt cao và ớn lạnh: Dấu hiệu của nhiễm khuẩn huyết, một tình trạng cấp cứu y tế.
• Đau dữ dội không kiểm soát được: Cơn đau quặn thận quá mức, không giảm dù đã dùng thuốc.
• Không đi tiểu được: Sỏi gây tắc nghẽn hoàn toàn niệu quản hoặc cả hai bên, dẫn đến suy thận cấp.

Các Phương Pháp Phẫu Thuật Sỏi Niệu Quản

Hiện nay, y học hiện đại cung cấp nhiều phương pháp điều trị sỏi niệu quản ít xâm lấn, hiệu quả cao. Dưới đây là các phương pháp phổ biến:

Nội Soi Tán Sỏi Niệu Quản Ngược Dòng (URS)

Bác sĩ sử dụng ống nội soi mềm hoặc cứng. Ống nội soi được đưa qua niệu đạo vào bàng quang và lên niệu quản. Sỏi trong niệu quản được tán nhỏ bằng tia laser hoặc xung thủy lực. Sau đó, các mảnh sỏi được gắp ra ngoài.

Phương pháp này ít xâm lấn. Bệnh nhân phục hồi nhanh. Kỹ thuật phù hợp với sỏi ở mọi vị trí trên niệu quản.

Bác sĩ có thể cần đặt ống thông niệu quản (stent) tạm thời. Ống thông giúp ngăn ngừa phù nề.

Chi phí của phương pháp này ở mức trung bình. Bệnh nhân thường hồi phục trong vài ngày.

Tán Sỏi Ngoài Cơ Thể (ESWL)

Phương pháp tán sỏi ngoài cơ thể sử dụng sóng xung kích từ bên ngoài cơ thể. Sóng xung kích phá vỡ sỏi thành các mảnh nhỏ. Sau đó, các mảnh sỏi được đào thải qua đường tiểu.

Phương pháp này không xâm lấn và không yêu cầu gây mê bệnh nhân

Hiệu quả của phương pháp này tương đối thấp đối với sỏi lớn hoặc sỏi cứng. Quá trình điều trị có thể gây đau nhẹ. Ngoài ra, nó có thể gây chảy máu ở thận.

Chi phí của phương pháp này thấp. Thời gian hồi phục kéo dài từ 12 đến 24 giờ.

Phẫu Thuật Nội Soi

Bác sĩ tạo ba đường rạch nhỏ trên lưng để đưa dụng cụ vào, tiếp cận và lấy sỏi ra ngoài. Phương pháp này hiệu quả với sỏi ở 1/3 trên niệu quản hoặc sỏi kích thước lớn.

Phương pháp xâm lấn hơn so với nội soi tán sỏi ngược dòng và tán sỏi ngoài cơ thể, đồng thời thời gian phục hồi kéo dài hơn. Chi phí của phẫu thuật này cao hơn.

Thời gian hồi phục sau phẫu thuật kéo dài vài tuần.

Phẫu Thuật Mở

Phẫu thuật mở chỉ được áp dụng trong các trường hợp hiếm gặp khi các phương pháp khác không khả thi. Phương pháp này loại bỏ sỏi hoàn toàn.

Phương pháp xâm lấn nhiều, thời gian phục hồi kéo dài và nguy cơ biến chứng cao. Chi phí của phẫu thuật mở khá cao.

Thời gian hồi phục kéo dài từ vài tuần đến vài tháng.

Rủi Ro Khi Không Điều Trị Sỏi Niệu Quản Kịp Thời

Việc trì hoãn điều trị sỏi niệu quản gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng.

Sỏi niệu quản làm ứ đọng nước tiểu. Nước tiểu ứ đọng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Vi khuẩn phát triển dẫn đến nhiễm trùng đường tiết niệu. Nhiễm trùng nặng có thể gây nhiễm khuẩn huyết.

Sỏi gây tắc nghẽn hoàn toàn niệu quản. Tắc nghẽn làm ứ nước thận. Nước ứ đọng tăng áp lực lên thận. Áp lực cao có thể dẫn đến suy thận.

Nước tiểu ứ đọng tạo áp lực lên nhu mô thận. Áp lực này gây tổn thương nhu mô thận. Tổn thương kéo dài làm mất chức năng thận vĩnh viễn.

Chăm Sóc Sau Phẫu Thuật Sỏi Niệu Quản

Chăm sóc sau phẫu thuật đóng vai trò quan trọng. Nó giúp bệnh nhân phục hồi nhanh chóng. Đồng thời, nó ngăn ngừa sỏi tái phát hiệu quả. Dưới đây là một số lưu ý cần thiết:

Bệnh nhân nên uống 2-3 lít nước mỗi ngày. Lượng nước này hỗ trợ đào thải mảnh sỏi. Nó cũng làm loãng nước tiểu, giảm nguy cơ hình thành sỏi mới.

Người bệnh cần hạn chế thực phẩm giàu oxalate như sô cô la, trà, rau bina và các loại hạt. Đồng thời, họ nên giảm lượng muối trong khẩu phần ăn. Việc tham khảo ý kiến bác sĩ là cần thiết để xây dựng chế độ ăn phù hợp với loại sỏi.

Bệnh nhân phải uống thuốc đúng liều lượng. Họ cần tái khám theo lịch hẹn để theo dõi tình trạng sức khỏe.

Đi bộ sớm sau phẫu thuật giúp hỗ trợ quá trình phục hồi. Tuy nhiên, bệnh nhân nên tránh các hoạt động gắng sức trong vài tuần đầu sau mổ.

Dấu Hiệu Cần Gặp Bác Sĩ Ngay

Bệnh nhân cần liên hệ bác sĩ ngay lập tức. Họ cũng nên đến bệnh viện nếu xuất hiện các triệu chứng sau:

• Sốt cao vượt quá 38°C.
• Đau nhiều ở vùng lưng hoặc bụng dưới không thuyên giảm.
• Nước tiểu trở nên đục, có mùi hôi hoặc chứa máu kéo dài.
• Khó tiểu hoặc bí tiểu hoàn toàn xảy ra.

Cách Phòng Ngừa Sỏi Niệu Quản Tái Phát

Bệnh nhân cần uống đủ nước mỗi ngày. Lượng nước này đảm bảo nước tiểu đạt tối thiểu 2 lít, giúp giảm nguy cơ tái phát sỏi.

Người bệnh nên giảm tiêu thụ muối. Họ cũng cần hạn chế thực phẩm giàu oxalate để ngăn ngừa sỏi hình thành.

Việc kiểm tra sức khỏe thường xuyên là cần thiết. Nó giúp phát hiện sớm nguy cơ tái phát sỏi.

Bệnh nhân không nên giữ nước tiểu quá lâu. Thói quen này giảm áp lực lên hệ tiết niệu, hạn chế nguy cơ sỏi tái phát.

Lời khuyên của bác sĩ Hồ Nguyên Trường

Thạc sĩ Bác sĩ Hồ Nguyên Trường, chuyên gia Tiết Niệu - Nam học khuyên rằng: 

“Để phòng ngừa và điều trị sỏi niệu quản hiệu quả, bệnh nhân cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt là duy trì uống đủ 2-3 lít nước mỗi ngày để hỗ trợ đào thải sỏi và ngăn ngừa tái phát. 

Chú ý đến chế độ ăn uống, hạn chế thực phẩm giàu oxalate và muối, đồng thời tái khám định kỳ để theo dõi tình trạng sức khỏe. 

Nếu xuất hiện các triệu chứng như sốt cao, đau dữ dội hoặc bí tiểu, đến bệnh viện ngay lập tức để được xử trí kịp thời. 

Việc điều trị sớm và chăm sóc đúng cách sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng nghiêm trọng và bảo vệ chức năng thận.”