Tái phát sỏi sau khi tán

Câu hỏi của em rất thường gặp ở những người từng bị sỏi thận, và bác sĩ muốn trấn an em trước rằng: việc sỏi xuất hiện lại sau tán sỏi 6 tháng không có nghĩa là điều trị thất bại hay em làm sai gì cả. Đây là đặc điểm sinh học của bệnh sỏi thận – nó có xu hướng tái phát, đặc biệt ở một số cơ địa nhất định.

Trước hết, tán sỏi (ngoài cơ thể hay nội soi) chỉ có nhiệm vụ làm vỡ và lấy viên sỏi hiện có ra khỏi thận, chứ không thay đổi được môi trường nước tiểu bên trong cơ thể – nơi sỏi hình thành. Nếu nước tiểu vẫn dễ kết tinh khoáng chất (canxi, oxalat, acid uric…), thì dù uống nhiều nước và ăn nhạt, sỏi mới vẫn có thể hình thành theo thời gian. Vì vậy, điều trị sỏi giống như “dọn viên sỏi cũ”, còn việc ngăn sỏi quay lại cần chiến lược lâu dài.

Thứ hai, đúng là có yếu tố cơ địa tạo sỏi. Một số người bẩm sinh:

– Thải nhiều canxi hoặc oxalat qua nước tiểu

– Nước tiểu dễ cô đặc

– pH nước tiểu thuận lợi cho kết tinh sỏi

Những người này có nguy cơ tái phát cao hơn hẳn người bình thường, dù sinh hoạt khá tốt.

Thứ ba, đôi khi sau tán sỏi vẫn có thể còn mảnh sỏi rất nhỏ sót lại, ban đầu khó thấy trên siêu âm, rồi theo thời gian lớn dần thành viên sỏi mới nhìn thấy rõ hơn. Điều này không hiếm và không phải do bác sĩ làm sai, mà do đặc tính của sỏi vỡ vụn.

Thống kê cho thấy:

– Khoảng 30–50% người bị sỏi sẽ tái phát trong 5 năm

– Một số người tái phát rất sớm trong năm đầu nếu có cơ địa thuận lợi

Vì vậy trường hợp của em có thể do kết hợp cả cơ địa + môi trường nước tiểu + có thể còn mảnh sỏi nhỏ trước đó, chứ không đơn thuần do uống nước chưa đủ hay ăn mặn.

Điều em đang làm là đúng rồi (uống nhiều nước, ăn nhạt), nhưng để phòng sỏi hiệu quả hơn, thường cần thêm:

✔ Uống đủ để nước tiểu luôn trong, không vàng sậm

✔ Hạn chế trà đặc, nước ngọt, thực phẩm nhiều oxalat (rau bina, đậu phộng, socola…)

✔ Ăn đạm vừa phải, không quá nhiều thịt đỏ

✔ Có thể cần xét nghiệm nước tiểu 24 giờ để biết cơ địa tạo sỏi loại gì

Trong một số trường hợp, bác sĩ còn cho thuốc điều chỉnh khoáng chất nước tiểu để giảm tái phát.

Tóm lại để em yên tâm:

Sỏi quay lại sau tán không hiếm, không có nghĩa điều trị thất bại, và phần lớn liên quan đến cơ địa tạo sỏi. Với theo dõi và phòng ngừa đúng cách, hoàn toàn có thể giảm rất nhiều nguy cơ tái phát về lâu dài.