5 Thói quen giúp bạn phòng ngừa bệnh thận và tiết niệu

Tầm quan trọng của thận trong sức khỏe tổng thể

Thận là cơ quan bài tiết chính của tiết niệu, nằm đối xứng nhau trong khoang bụng, sau phúc mạc, kéo dài từ đốt sống ngực T11 đến thắt lưng L3. Thận phải nằm thấp hơn thận trái một chút, đóng vai trò quan trọng duy trì sức khỏe tổng thể.

Chức năng chính của thận là lọc máu, loại bỏ các chất độc và cặn bã ra ngoài cơ thể qua đường niệu đạo. Đồng thời, giúp tái hấp thu nước, các acid amin và glucose, đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh cân bằng cơ thể. 

Tuy nhiên, khi chức năng thận suy giảm, các cơ chế này không thể thực hiện đúng, dẫn đến sự tích tụ các chất độc trong cơ thể, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Khi đó, người bệnh có thể cần phải lọc máu nhân tạo hoặc thậm chí ghép thận. Các bệnh lý thường gặp khi thận bị tổn thương bao gồm: Sỏi thận, viêm cầu thận, bệnh thận đa nang và viêm đường tiết niệu. Nếu không được điều trị kịp thời, các bệnh lý này có thể dẫn đến suy thận cấp hoặc mạn tính.

Nguyên nhân gây bệnh thận và tiết niệu

Bệnh thận và tiết niệu có nhiều nguyên nhân, chủ yếu do bệnh nền tiểu đường, huyết áp cao…nhiễm trùng, sỏi, lối sống không lành mạnh, yếu tố di truyền hoặc do tác nhân bên ngoài.  Ngoài ra còn có thể do một số yếu tố khác:

• Viêm nhiễm đường tiết niệu và sỏi thận. Những tình trạng này có thể cản trở quá trình lọc và thải độc của thận, gây ra các vấn đề nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời.

• Rối loạn di truyền như hội chứng thận đa nang và hội chứng Alport: Đây là các bệnh lý bẩm sinh ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng của thận, dẫn đến suy thận theo thời gian.

• Tắc nghẽn dòng nước tiểu do phì đại tuyến tiền liệt: Tình trạng này làm tắc nghẽn dòng chảy của nước tiểu, gây áp lực lên thận và có thể dẫn đến tổn thương lâu dài nếu không được xử lý.

5 thói quen giúp bạn “lọc sạch” hệ tiết niệu mỗi ngày

Hệ tiết niệu (bao gồm thận, niệu quản, bàng quang và niệu đạo) là một hệ cơ quan có vai trò giúp cơ thể lọc, đào thải độc tố, cân bằng nước và điện giải mọi lúc. Dưới đây 5 thói quen giúp bạn phòng ngừa và tiết niệu.

1. Uống nước đúng cách, không chỉ là đủ, mà là đúng lúc

Nước có vai trò rất quan trọng đối với cơ thể, đặc biệt là đối với những người có vấn đề về thận. Tuy nhiên, cách uống nước cũng cần phải đúng để thận có thể hoạt động hiệu quả mà không gặp phải áp lực. Dưới đây là một số thói quen uống nước mà bạn nên áp dụng để bảo vệ sức khỏe thận:

• Uống ngụm nhỏ, không uống một lần quá nhiều nước

• Chia đều lượng nước uống trong ngày

• Không chờ đến khi khát mới bắt đầu uống

• Uống nước ấm ngay sau khi thức dậy

2. Không trì hoãn khi cơ thể lên tiếng

Một thói quen có thể gây hại cho thận và hệ bài tiết chính là trì hoãn việc đi tiểu. Mặc dù có thể bạn cảm thấy không gấp gáp, nhưng việc nhịn tiểu trong thời gian dài có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt là đối với thận và bàng quang.

Thông thường, khi bàng quang chứa từ 300ml đến 500ml nước tiểu, cơ thể sẽ cảm thấy cần đi tiểu. Trong trường hợp hiếm nhưng nghiêm trọng, bàng quang có thể vỡ nếu chứa quá nhiều (hơn 1 lít). Các vấn đề khác bao gồm tiểu không kiểm soát (incontinence) và suy yếu sàn chậu.

3. Cai mặn, giúp giảm áp lực cho bộ lọc kép

Tiêu thụ quá nhiều muối có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến cơ thể, đặc biệt là đối với thận. Khi ăn quá nhiều muối, cơ thể sẽ tự động giữ lại nước để pha loãng lượng natri trong máu. Dẫn đến sự gia tăng thể tích máu, làm tăng huyết áp.

Để bảo vệ thận và duy trì huyết áp ổn định, bạn có thể áp dụng một số nguyên tắc đơn giản trong chế độ ăn uống. Một trong quy tắc dễ nhớ “quy tắc bàn tay phải”.

Đầu tiên, hạn chế ăn thực phẩm chế biến sẵn như đồ đóng hộp, mì ăn liền và giảm lượng nước chấm đậm đặc (như nước mắm, nước tương) trong mỗi bữa ăn. Khi điều chỉnh lượng muối hấp thụ hàng ngày sẽ giúp giảm bớt áp lực cho thận, bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Theo khuyến cáo chung từ WHO: Người lớn nên hạn chế dưới 5g muối/ngày (khoảng 2g natri), tương đương <1 muỗng cà phê muối. Với người có nguy cơ thận hoặc huyết áp cao, nên dưới 3-4g muối/ngày để giảm áp lực lâu dài lên thận.

4. Vận động đều đặn để thận khỏe mạnh 

Thường xuyên vận động thể chất giúp cải thiện tuần hoàn máu, kiểm soát huyết áp và đường huyết, từ đó hỗ trợ sức khỏe thận hiệu quả. Khi bạn tập luyện, cơ thể sẽ cải thiện khả năng lưu thông máu, giúp thận nhận đủ oxy và chất dinh dưỡng, giảm nguy cơ thiếu máu. Dưới đây một số bài tập tốt cho thận và tiết niệu bạn có thể tham khảo:

• Đi bộ: Một trong những bài tập đơn giản nhưng hiệu quả, giúp cải thiện tuần hoàn máu, giảm huyết áp và hỗ trợ chức năng thận.

• Bơi lội: Bài tập aerobic tuyệt vời giúp giảm áp lực lên thận, cải thiện lưu thông máu và giảm nguy cơ các bệnh lý thận liên quan đến huyết áp.

• Yoga: Các bài tập yoga giúp giảm căng thẳng, cải thiện chức năng thận và hỗ trợ tiêu hóa, đồng thời tăng cường sự dẻo dai của cơ thể.

• Đạp xe: Đây là bài tập tốt cho tim mạch và cơ bắp, giúp tăng cường sức khỏe toàn diện, từ đó bảo vệ thận khỏi những tổn thương do huyết áp cao.

5. Khám định kỳ để phát hiện bệnh thận sớm

Bệnh thận và tiết niệu thường không có dấu hiệu rõ ràng ngay từ giai đoạn đầu, khiến nhiều người chủ quan. Vì vậy, kiểm tra sức khỏe thận định kỳ là rất quan trọng để phát hiện sớm các triệu chứng và phòng ngừa bệnh tiến triển nghiêm trọng.

Đặc biệt, những nhóm đối tượng sau đây cần ưu tiên kiểm tra sức khỏe thận định kỳ (6-12 tháng một lần) để kiểm soát và điều trị bệnh kịp thời:

• Gia đình có tiền sử bệnh thận và tiết niệu

• Người bị tiểu đường

• Người bị cao huyết áp

• Người có thói quen ngồi lâu, ít vận động

Làm gì khi bắt đầu thấy những dấu hiệu bất thường

Khi bạn bắt đầu gặp phải các dấu hiệu bất thường như tiểu có bọt, tiểu buốt, tiểu đêm nhiều, mỏi lưng kéo dài hoặc phù mắt, mặt vào buổi sáng, không nên tự ý dùng thuốc khi chưa có sự chỉ định hay chẩn đoán của bác sĩ mà thay vào đó, nên thực hiện các bước sau đây để xử lý kịp thời:

1. Theo dõi màu nước tiểu: Quan sát màu nước tiểu trong vài ngày. Nước tiểu bình thường sẽ có màu vàng nhạt hoặc trong suốt. Nếu nước tiểu có màu vàng đậm (do mất nước), đục hoặc có mùi hôi (do nhiễm trùng), hoặc bọt nhiều và dai dẳng, đây có thể là dấu hiệu bất thường.

2. Ghi lại tần suất đi tiểu đêm: Ghi lại thông tin về tần suất và thời gian tiểu đêm để bác sĩ có thể đánh giá tình trạng chính xác. Nên chú ý đến : Thường đi tiểu đêm vào lúc mấy giờ? Tần suất tiểu đêm trong một đêm và lượng nước tiểu mỗi lần đi ?

3. Gặp chuyên gia để siêu âm tầm soát: Để có chẩn đoán chính xác nhất, nên gặp bác sĩ chuyên khoa để tiến hành các xét nghiệm cần thiết như siêu âm hệ tiết niệu và xét nghiệm nước tiểu, mán,sẽ giúp phát hiện sớm các vấn đề liên quan đến thận và tiết niệu.